ҚАСИЕТТІ ОРЫНДАР МЕН КЕСЕНЕЛЕРГЕ ЗИЯРАТ ЕТУДІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ӘСЕРІ: БІЛІМ ДЕҢГЕЙІНІҢ РӨЛІ
Қаралымдар: 0 / PDF жүктеулері: 0DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-156-3-82-99Кілт сөздер:
халық діндарлығы; киелі жер; кесене; зиярат; дұға; тілек; әсерАңдатпа
Халық діндарлығының қайнар көзі болып табылатын киелі жерлер мен кесенелер Қазақстанда көптеп кездеседі. Ғасырлар бойы қалыптасып келген киелі жерлер, тарихи оқиғаларға куә болып, халықтың өткені мен болашағын байланыстырады. Алайда, осы маңызды обьектілерді зерттеу шеңбері олардың тарихы, архитектурасы, құрылысы тағы басқаларынан әрі аспауда. Киелі жерлердің адамға берер психологиялық әсері орасан зор екендігін ескерсек дін психологиясы тарапынан да зерттелуі заңды құбылыс. Киелі жерлердің шығу тарихы, психологиялық бастаулары, классификациясы мақаламызда баяндалды. Зерттеу барысы Қазақстандағы түрлі киелі жерлерге барып, адамдардан сауалнама өткізу, сұхбат алу және бақылау жасау арқылы жүзеге асты. Мақалада киелі жерге барушының психологиялық жай-күйі сипатталды. Зиярат жасаушылардың білім деңгейі мен киелі жерге деген көзқарастарына анализ жасалды. Шет елдік зерттеулерден сілтемелер алынып, салыстырмалы түрде ғылыми талдаулар жасалды. Зерттеуде киелі жер мен кесене зияратының себептері, адамға берер әсерлері және тағы да басқа мәселелер егжей тегжейлі талданды.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Acar, N.V., Yıldırım, İ., Ergene, T. (1996). Bireylerin dindarlık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (12). – 45-56. https://izlik.org/JA26MC33EE
Aday, E. (2013). Kütahya İli Türbe ve Yatırları Etrafında Oluşan İnanç ve Uygulamalar. Balıkesir/Тürkiye. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. – 853. (Doctoral Dissertation).
Altan, A. (2007). Beykoz Yuşa Türbesi Bağlamında Türbe Ziyaretlerinin Psiko-Sosyal Yönden İncelenmesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. – 102. (Master’s Thesis).
Arslan, M. (2004). Türk Popüler Dindarlığı. İstanbul: Dem Yayınları. – 396.
Arslanoğlu, İ. (2016). Bilimsel Yöntem ve Araştırma Teknikleri. Ankara: Gazi Kitapevi. – 222.
Artun, E. (1999). Günümüz Adana âşıklık geleneğinde ölüm ve mezar teması. In: Geçmişten günümüze mezarlık kültürü ve insan hayatına etkileri sempozyumu. İstanbul.
Barrie, T. (1996). Spiritual path, sacred place: Myth, ritual, and meaning in architecture. Boston: Shambhala Publications.
Devereux, P. (2000). The sacred place: The ancient origins of holy and mystical sites. London: Cassell & Co.
Köse, A. (2010). Türbeler: Popüler Dindarlığın Durakları. İstanbul: Timaş Yayınları. – 328.
Özkan, A. (2009). Türbe Ziyaretlerinin Psiko-Sosyolojik Boyutu: (Eyüp Sultan Türbesi Örneği). İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. – 105. (Master’s Thesis).
Peker, H. (2022). Din Psikolojisi. İstanbul: Çamlıca Yayınları. – 256.
Yazar, T. (n.d.). Çadır–bark–türbe. In: Geçmişten günümüze mezarlık kültürü ve insan hayatına etkileri sempozyumu.
Yazır, E.M.H. Kur’an-ı Kerim ve Yüce Мeali. Konya: Haktan Yayın Dağıtım.
Yılmaz, S. (2012). Türbe ziyaretlerinin sosyolojik anlamı: Şeyh Şaban-ı Veli ve Mevlana türbeleri örneği. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. – 214. (Master’s Thesis).
Альжанова, Г. (2020). Компаративный анализ сакральных практик паломничества на объектах мемориальных комплексов Машхур Жусупа Копеева и Бекет-ата Мырзагулулы. Материалы международной конференции «Сакральная география: мультидисциплинарные подходы к пространству и времени». Нур-Султан: 2526 сентября 2020 г. – 7-16. ISBN 978-601-338-648-5.
Бигожин, У.З. (2020). Этнографический обзор культа Бекет Ата в современном Казахстане. Материалы международной конференции «Сакральная география: мультидисциплинарные подходы к пространству и времени». Нур-Султан: 2526 сентября 2020 г. – 25-39. ISBN 978-601-338-648-5.
Болатқызы, К.Ф. (2020). Қазақстанның киелі жерлері: дінтанулық талдау. Алматы: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті.
Камалова, Ф.Б. (2020). Қазақстанның киелі жерлері: дінтанулық талдау. Алматы: – 130.
Цыремпилов, Н.В., Бигожин, У.З., Жумабаев, Б.Е. (2020). Священный ландшафт нации: как в Казахстане реализуется масштабный национальный проект по сакральной географии. Материалы международной конференции «Сакральная география: мультидисциплинарные подходы к пространству и времени». Нур-Султан: 2526 сентября 2020 г. – 136152. ISBN 978-601-338-648-5.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Ринат КАЗМУХАНОВ, Жоламан БУЛАН, Бейбіт ӘСЕТҰЛЫ, Наурызбай УТПИНОВ (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
