ҚАЛА СЕМИОТИКАСЫ: СЕМЕЙДІҢ МӘДЕНИ-ТАРИХИ БЕЙНЕСІ

Арман  ШЕРИЗАТОВ

doi:10.32523/3080-1281-2026-155-2-195-207

Авторлар

Арман ШЕРИЗАТОВ Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Автор https://orcid.org/0009-0009-4977-9856

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-155-2-195-207

Кілт сөздер:

Семей қаласы; Алаш мұрасы; қала мәдениеті; семиотика; мәдени мәтін; мәдени кеңістік; поэтика; поэтосфера; символ; деталь

Аңдатпа

Мақала ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті мен публицистикасындағы Семей қаласының мәдени бейнесін мәдениеттану тұрғысынан талдауға арналған. Зерттеу нысаны ретінде Жүсіпбек Аймауытов, Міржақып Дулатов, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мұхтар Әуезовтің шығармалары қарастырылады. Мақалада қазақ қоғамының көшпелі мәдениеттен урбанистік модернизацияға бет бұру кезеңі, сондай-ақ Семей қаласы семиотикалық-поэтикалық бейне ретінде қарастырылады. Бұл тұрғыда «мәдени мәтін», «мәдени кеңістік» аспектілері ерекше орын алады. Қаламгерлердің шығармаларындағы қалалық бейне арқылы ұлттық интеллигенцияның қалыптасу үдерісі, мәдени трансформация және рухани жаңғыру мәселелері талданады. Зерттеу нәтижесі Семей қаласының қазақ мәдениетіндегі интеллектуалдық және символдық орталық ретіндегі мәртебесін мәдениеттанулық тұрғыдан негіздеуге мүмкіндік береді.

Downloads

Download data is not yet available.

Автор өмірбаяны

Арман ШЕРИЗАТОВ , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті

Әдебиеттер тізімі

Аймауытов, Ж. (2023). «Әнші». [Электрондық ресурс]. https://adebiportal.kz/kz/news/view/zusipbek-aimauytov-ansi__24355 (қаралған күні: 15.02.2026)

Ванчугов, А. (2022). Город как метафора в исторической ретроспективе: Смысловые контексты «городских» музыкальных сочинений рубежа XX–XXI веков. Вестник музыкальной науки, 10(2), 140–152, http://doi.org/10.24412/2308-1031-2022-2-140-152.

Еспенбетов, А. (2007). Наследие С.Торайгырова и современность. Вестник БГПУ,7(2), 4548.

Есім, Ғ. (2012). Хакім Абай. Астана: Фолиант.

Иванов, В. (2007). Семиотическому изучению культурной истории большого города. В кн: Иванов, В. Избранные труды по семиотике и истории культуры: Т.5. Москва: Языки славянских культур.

Ісімақова, А., Беркимбаев, К., Сейітман, С., Нуруллах Ч. (2020). Абай және Алаш: дәстүр сабақтастығы. Ясауи университетінің хабаршысы, 118(4), 87-95.

Ло, Дж. (2006). Объекты и пространства. Социологическое обозрение, 5(1).

Лоу, С. (2024). Пространственное воплощение культуры: Этнография пространства и места. Москва: Новое литературное обозрение.

Лотман, Ю. (2002). Текст в тексте. В кн: Р. Григорьева (Ред.), Статьи по семиотике культуры и искусства. Серия «Мир искусств». Санкт-Петербург: Академический проект.

Манн, Ю.В. (2007). Творчество Гоголя: смысл и форма. Санкт-Петербург.

Нұрпейісов, К. (1995). Алаш һәм Алашорда. Алматы.

Стародубцева, Л. (1993). В метафизических ландшафтах города. Философская и социологическая мысль, 9-10, 213-226.

Сыдыков, Е. (2010). Алаш қаласының тарихы. Зерттеу. Семей.

Тілешов, Е., Қамзабекұлы Д., Нұрахмет И. (2008). «Алаш» қозғалысы. Алматы: Сардар.

Топоров, В.Н. (1991). Аптекарский остров как городское урочище (общий взгляд). В кн: В. Иванов (Ред.), Ноосфера и художественное творчество (сс. 200-201). Москва: Наука.

Торайғыров, С. (2002). Романдар, поэмалар, өлеңдер. Алматы: Атамұра.

Thalmann, M. (1965). Romantiker entdecken die Stadt. Munchen.