HIERARCHIES OF THE FRONTIER: POWER PRACTICES IN THE COLONIZED URALS AND TRANS-URALS (15TH - 18TH CENTURIES)

Aleksey KAMENSKIKH

doi:10.32523/3080-1281-2026-154-1-239-251

Авторлар

Алексей КАМЕНСКИХ Йоханнес Гутенберг университеті Автор https://orcid.org/0000-0002-5666-731X

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-154-1-239-251

Кілт сөздер:

ерте заманауи, отаршылдық, Мәскеу мемлекеті, Орал, Жайық, Строгановтар

Аңдатпа

Мақалада XV ғасырдың ортасынан бастап Орал мен Жайықтың кең аумағында билік иерархияларын ұйымдастырудың негізгі әдістері зерттеледі — Мәскеу мемлекеті Солтүстік-Батыс Орал аймағында— XVI ғасырдың ортасына қарай өзінің экспансиясын бастаған (Строгановтардың ауқымды «латифундиясы» Прикамияда пайда болған кезде және Строгановтардың қаражатына Ермактың әскери экспедициясы ұйымдастырылып, Батыс Сібірді жаулап алумен аяқталды) - және XVIII ғасырдың басына дейін.

Біз Мәскеу мемлекеті келгенге дейін болған, жергілікті элиталар мен билік дәстүрлері бар күрделі этникалық және конфессиялық құраммен сипатталатын аймақ жайлы айтып отырмыз.

Біз Мәскеу мемлекетінің келуіне дейін-ақ өзіндік билік дәстүрлері мен жергілікті элиталары қалыптасқан, күрделі этникалық және конфессиялық құрамымен ерекшеленген аймақ туралы қарастырамыз. Сол дәуірдің жылнамалары мен әкімшілік құжаттарына, сондай-ақ этникалық және сословиелік тарих саласындағы қазіргі зерттеушілердің еңбектеріне сүйене отырып, автор биліктің басқару жүйесін біріздендіруге бағытталған әрекеттерін және сонымен қатар аймақтық алуандықтың — славян, фин-угор және түркі топтарының — жекелеген элементтерін «квазисословиелерге» айналдыруға ұмтылысын айқындауға талпынады. Әрбір осындай топқа қалыптасып келе жатқан империя шеңберінде өзіндік «қызмет ету» функциясы жүктеледі. Мақалада, әсіресе, Орта Кама өңіріндегі строгановтардың «латифундиясы» аумағында коми-пермяк халқының жойылып кетуі мәселесіне ерекше назар аударылады, бұл тақырып осы уақытқа дейін ғылыми тұрғыда жеткілікті деңгейде зерттелмеген.

Downloads

Download data is not yet available.

Автор өмірбаяны

Алексей КАМЕНСКИХ, Йоханнес Гутенберг университеті

философия ғылымдарының кандидаты, Йоханнес Гутенберг атындағы Майнц университетінің «Византия және еуропалық-жерорта теңізі соғыс мәдениеттері: алмасу, оқшаулану және қабылдау» атты 2304 зерттеу тобының ғылыми қызметкері; Гегельштрассе 59, Майнц, Германия, 55122

Әдебиеттер тізімі

Arkhangelogorodskii Letopisets (Ustiuzhskaia Letopis’) [The Arkhangelsk (Ustyug) Chronicle]. (1972). In Polnoe Sobranie Russkikh Letopisei. Leningrad, vol. 37. [In Russian]

Belavin, A.M., Ivanov, V.A., & Krylasova, N. B. (2021). “Archaeological Indicators of the Culture of the Ancient Hungarians in the Urals: Real and Imaginary.” Zolotoordynskoe nasledie, 4 (Kazan: Institute of History, Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan), 35–42. [In Russian]

Etkind, A. (2011). Internal Colonization: Russia's Imperial Experience. Cambridge: Polity Press.

Gramota to Iakov and Grigorii Stroganov concerning the dispatch of armed men to subdue the Cheremis and other Siberian “aliens” who had been committing raids along the Kama River (August 6, 1572). In Dopolneniia k aktam istoricheskim, sobrannye i izdannye Arkheograficheskoi komissiei [Supplements to the Historical Acts, Collected and Published by the Archaeographic Commission], vol. 1. St. Petersburg: Press of the Second Department of His Imperial Majesty’s Chancellery, 1846, pp. 175–176. [In Russian]

Korchagin P.A., & Samigulov, G.Kh. (2023). About Takhcheia in the letter of commendation to Yakov and Grigory Stroganov dated May 30, 1574. In Zolotoordynskoe obozrenie [Golden Horde Review], 11(3), 693–713. DOI: 10.22378/2313-6197.2023-11-3.693-713 [In Russian]

Korchagin, P.A. (2011). “Essays on the Early History of Great Perm: The Princes of Perm and Vym’.” Vestnik Permskogo Universiteta. Series: History, 15(1), 114–126. [In Russian]

Matveev, A.V., & Tataurov, S.F. (2012). The Siberian Khanate: Military-Political Aspects of Its History. Kazan: FEN AN RT. [In Russian]

Müller, G. F. (1750). Opisanie Sibirskogo tsarstva [Description of the Siberian Tsardom]. St. Petersburg: Imperial Academy of Sciences, pp. 87-90. [In Russian]

Sal’manov, A.S. (2021). “Attempts by the Kuchumovichi and the Bashkirs to Re-establish the Siberian Khanate after Ermak’s Campaign.” Oriental Studies, 14(2), 238–247. [In Russian]

Samigulov, G. (2012). “On the Border between the Nogai Horde and the Siberian Khanate in the Southern Trans-Urals.” Srednevekovye tiurko-tatarskie gosudarstva, 4, 126–130. (In Russian).

Samigulov, G. Kh. (2015). “Teptiars and the Teptiar Yasak in the Seventeenth and Early Eighteenth Century.” Vestnik Cheliabinskogo gosudarstvennogo universiteta, 24(379), series “History,” issue 66, 25–30. [In Russian]

Samigulov, G. Kh. (2018). “Yasak-Paying People, ‘Foreigners,’ Yasak, and Gift Exchange: Practical Reflections on Theory.” Golden Horde Review, 6(2), 342–369. DOI: 10.22378/2313-6197.2018-6-2.342-369 [In Russian]

Samigulov, G. Kh. (2021). “Yasak, Rents, Votchina: The Yasak-Paying Populations of the Volga–Ural Region and Western Siberia, 16th–18th Centuries.” In Sistema zemlevladeniia i sotsial’nye kategorii naseleniia Volgo-Ural’ia i Zapadnoi Sibiri XVI–XIX vv. [The System of Landholding and Social Categories of the Population of the Volga–Ural Region and Western Siberia, 16th–19th Centuries]. Kazan’, pp. 118–129. [In Russian]

Samigulov, G.Kh. (2022). “Votchinas of Yasak-Paying People from the Volga Region to Western Siberia, 16th–18th Centuries.” In Sluzhilye i yasachnye liudi v Rossii XV–XIX vv.: osobennosti zemlevladeniia, soslovnye nominatsii [Service and Yasak-Paying People in Russia, 15th–19th Centuries: Features of Landholding and Estate Terminology]. Chelyabinsk: Biblioteka A. Millera, pp. 91–98. [In Russian]

Samigulov, G.Kh. (2025a). “The Depth of the Frontier: Two Episodes Concerning the Frontier of the Southeastern Russian Empire in the 1730s–1740s.” In “Pogranich’e: gde nachalo togo kontsa?” Materialy konferentsii [The Frontier: Where Is the Beginning of That End?” Conference Proceedings]. Chelyabinsk: Obshchestvennyi fond “Iuzhnyi Ural,” pp. 131–145. [In Russian]

Samigulov, G.Kh. (2025b). “The Meaning of the Term ‘Tatars’ in Muscovite Documents Concerning the Trans-Urals, Late Sixteenth–Eighteenth Centuries.” Golden Horde Review, 13(2), 392–399. [In Russian]

Samigulov, G.Kh. (Ed.). (2020). K istorii tiurkskogo naseleniia Iuzhnogo Zaural’ia XVII–XIX vv. [Toward the History of the Turkic Population of the Southern Trans-Urals, 17th–19th Centuries]. Chelyabinsk: Biblioteka A. Millera. [In Russian]

Samigulov, G.Kh. (Ed.). (2022, 2024). Sluzhilye i yasachnye liudi v Rossii XV–XIX vv.: osobennosti zemlevladeniia, soslovnye nominatsii [Service and Yasak-Paying People in Russia, 15th–19th Centuries: Features of Landholding and Estate Terminology]. Chelyabinsk: Biblioteka A. Millera, pp. 91–98. [In Russian]

Solodkin, Ia. G. (2015). Yermak’s ‘Taking’ of Siberia’: Debated Problems of History and Source Studies. Nizhnevartovsk: Izdatel’stvo Nizhnevartovskogo universiteta. [In Russian]

Thyrêt, I. (2017). “The Esipov Chronicle and the Creation of the Concept of Siberia.” Russian History, 44(4), 594–607.

Trepavlov, V.V. (2012). The Siberian Yurt after Ermak: Kuchum and the Kuchumovichi in the Struggle for Revenge. Moscow: Vostochnaia literatura RAN. [In Russian]

Valk, S.N. (Ed.) (1949). Gramoty Velikogo Novgoroda i Pskova [The Charters of Veliky Novgorod and Pskov]. Moscow and Leningrad: Academy of Sciences of the USSR, pp. 46–47. [In Russian]

Vvedenskii, A.A. (1962). The Stroganov House in the Sixteenth and Seventeenth Centuries. Moscow: Izdatel’stvo sotsial’no-ekonomicheskoi literatury. [In Russian].

Vydchegodsko-Vymskaia (Misailo-Evtikhievskaia) Chronicle [Vychеgodsko-Vym’ Chronicle]. (1958). In Istoriko-filologicheskii sbornik, Komi Branch of the Academy of Sciences of the USSR, 4, Syktyvkar, 257–271. [In Russian]

Yerusalimskii, K. (2025). The Emperor of Holy Rus’. Moscow: Novoe literaturnoe obozrenie. [In Russian]

Zuev, A.S., & Slugina, V.A. (2015). “Chronicle Reports on Oath-Taking (Shertovanie) by Siberian Peoples during Ermak’s Campaign and Their Historical Context.” Rossiiskaia istoriia, 3, 30–44. [In Russian]