ГИБРИДНЫЙ ЭТИКЕТ: ПРОИЗВОДСТВО НОРМ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ СО СМАРТФОНОМ В ПОВСЕДНЕВНОМ РАЗГОВОРЕ

Кирилл ВАЛЬТЕР; Сергей МОИСЕЕВ

doi:10.32523/3080-1281-2026-156-3-152-166

Авторлар

Кирилл ВАЛЬТЕР Новосибирск мемлекеттік университеті Автор https://orcid.org/0009-0007-3186-5137
Сергей МОИСЕЕВ Новосибирск мемлекеттік университеті Автор https://orcid.org/0009-0001-2311-3521

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-156-3-152-166

Кілт сөздер:

фаббинг; гибридті этикет; бірге болу; смартфон; мультимодальді әңгіме талдауы; этнометодология; интерактивті тәртіп; тізбектік ұйымдастыру

Аңдатпа

Мақалада күнделікті әңгіме барысындағы қатысушылардың смартфонға назар аударумен қатар бетпе-бет әңгімелесуді қалай үйлестіретіні және осы үдерісте әңгіменің интерактивтік тәртібінің қалай сақталатыны қарастырылады. Фаббинг (ағылшын тілінен phone + snubbing – сұхбаттасушыны смартфон үшін елемеу) психологиялық әдебиетте тәуелділік белгісі ретінде қарастырылады; бұл жұмыста «гибридті этикет» деп атайтын ережелері бар жергілікті тәжірибе ретінде талданады. Зерттеу материалы ретінде кафедегі жақын достардың өзара әңгімесін қамтитын екі бейнежазба пайдаланылды. Жалпы ұзақтығы шамамен екі сағат болатын материалдан (17 секвенция және қатысушылардың телефонға өздігінен назар аударуының 11 жағдайы анықталды). Бейне материалдар ELAN бағдарламасында Джефферсонның транскрипциялау жүйесі мен Л.Монданың мультимодальді транскрипциялау конвенциялары негізінде өңделді. Талдау үйлестірудің үш тәсілін анықтайды: смартфонға бағытталған әрекетті әңгімедегі құрылымдық үзіліспен сәйкестендіру; дене қалпын сақтау, қолдаушы дыбыстық реакциялар білдіру және әңгімелесушіге қысқа мерзімді қайта қарау («көзқарас пингі») арқылы көзбен байланыс әлсіреуінің орнын толтыру; сондай-ақ талқыланып отырған тақырыптың аяқталуына сәйкес құрылғыны пайдалануды тоқтату. Негізгі норма телефонды жасырудан емес, оның көзге көрінетін, бірақ үнсіз қатар болуы қағидатынан көрінеді: смартфон үстел үстінде экраны жоғары қаратылып жатады. Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы – фаббингті зерттейтін қолданыстағы әдебиетте әдетте назардан тыс қалатын секвенциялық және мультимодальді ұйымдастыру деңгейінде практиканы эмпирикалық негізде егжей-тегжейлі сипаттауда; авторлардың үлесі – гибридті этикеттің үш кезеңді моделін жасау және оны түпнұсқа бейнекорпуста көрсету. Жұмыс гибридті этикет ресурстарының репертуары әңгімелесушілер арасындағы әлеуметтік қашықтыққа байланысты болады деген болжам ұсынады.

Downloads

Download data is not yet available.

Әдебиеттер тізімі

Гарфинкель, Г. (2007). Исследования по этнометодологии. Спб. Питер.

Гофман, И. (2017). Поведение в публичных местах: Заметки о социальной организации сборищ. Элементарные формы.

Крюкова, Т. Л., & Екимчик, О. А. (2019). Фаббинг как угроза благополучию близких отношений. Консультативная психология и психотерапия, 27(3), 61–76.

Максименко, А. А., Дейнека, О. С., Духанина, Л. Н., & Сапоровская, М. В. (2021). Фаббинг: особенности аддиктивного поведения молодёжи. Мониторинг общественного мнения: экономические и социальные перемены, (4), 345–362.

Мамина, Р. И., & Царева, С. И. (2018). Цифровой этикет в структуре корпоративной культуры современной организации: философско-культурологический аспект. Дискурс, (4), 22–30.

Тённис, Ф. (2002). Общность и общество: Основные понятия чистой социологии (Д. В. Скляднев, пер.). Владимир Даль.

Bornakke, T., Aledavood, T., Saramäki, J., & Roberts, S. G. B. (2021). Proximity in face-to-face interaction is associated with mobile phone communication. arXiv. https://arxiv.org/abs/2107.08872

Capilla Garrido, E., Issa, T., Gutiérrez Esteban, P., & Cubo Delgado, S. (2021). A descriptive literature review of phubbing behaviors. Heliyon, 7(5), Article e07037. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e07037

Castells, M. (2000). The rise of the network society: The information age: Economy, society and culture (Vol. 1, 2nd ed.). Blackwell.

Chotpitayasunondh, V., & Douglas, K. M. (2016). How “phubbing” becomes the norm: The antecedents and consequences of snubbing via smartphone. Computers in Human Behavior, 63, 9–18. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.05.018

Chotpitayasunondh, V., & Douglas, K. M. (2018). The effects of “phubbing” on social interaction. Journal of Applied Social Psychology, 48(6), 304–316. https://doi.org/10.1111/jasp.12506

de Souza e Silva, A. (2006). From cyber to hybrid: Mobile technologies as interfaces of hybrid spaces. Space and Culture, 9(3), 261–278. https://doi.org/10.1177/1206331206289022

Fernández, A., Elmer, T., Sádaba, C., García-Manglano, J., & Vanden Abeele, M. M. P. (2025). The quality of face-to-face and digitally mediated social interactions: Two experience sampling studies exploring the moderating role of physical location, interaction partner familiarity, and interaction purpose. Journal of Computer-Mediated Communication, 30(2), Article zmaf004. https://doi.org/10.1093/jcmc/zmaf004

Frackowiak, M., Russell, P. S., Vowels, M. J., & Hilpert, P. (2025). Disentangling the good, the bad, and the neutral of co-present mobile phone use: A new perspective on “partner phubbing.” Mobile Media & Communication, 13(2), 295–318. https://doi.org/10.1177/20501579241298271

Heath, C., & Luff, P. (2000). Technology in action. Cambridge University Press.

Licoppe, C. (2004). “Connected” presence: The emergence of a new repertoire for managing social relationships in a changing communication technoscape. Environment and Planning D: Society and Space, 22(1), 135–156. https://doi.org/10.1068/d323t

Ling, R. (2016). Soft coercion: Reciprocal expectations of availability in the use of mobile communication. First Monday, 21(9). https://doi.org/10.5210/fm.v21i9.6814

Mantere, E. (2022). Smartphone moves: How changes in embodied configuration with one's smartphone adjust conversational engagement. Social Sciences, 11(5), Article 219. https://doi.org/10.3390/socsci11050219

Mondada, L. (2019). Contemporary issues in conversation analysis: Embodiment and materiality, multimodality and multisensoriality in social interaction. Journal of Pragmatics, 145, 47–62. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2019.01.016

Oloff, F. (2021). New technologies – New social conduct? A sequential and multimodal approach to smartphone use in face-to-face interaction. Bulletin Suisse de Linguistique Appliquée, (Special issue 1), 13–34.

Porcheron, M., Fischer, J. E., & Sharples, S. (2016). Using mobile phones in pub talk. In Proceedings of the 19th ACM Conference on Computer-Supported Cooperative Work & Social Computing (pp. 1649–1661). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/2818048.2820014

Roberts, J. A., & David, M. E. (2016). My life has become a major distraction from my cell phone: Partner phubbing and relationship satisfaction among romantic partners. Computers in Human Behavior, 54, 134–141. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.058

Robles, J. S., DiDomenico, S. M., & Raclaw, J. (2021). Using objects and technologies in the immediate environment as resources for managing affect displays in troubles talk. In J. S. Robles & A. Weatherall (Eds.), How emotions are made in talk (pp. 101–128). John Benjamins.

Robles, J. S., DiDomenico, S. M., Raclaw, J., & Joyce, J. B. (2023). Reporting mobile device-mediated text to manage action and agency in co-present conversation. Social Interaction: Video-Based Studies of Human Sociality, 6(1).

Sacks, H., Schegloff, E. A., & Jefferson, G. (1974). A simplest systematics for the organization of turn-taking for conversation. Language, 50(4), 696–735. https://doi.org/10.2307/412243

Turkle, S. (2011). Alone together: Why we expect more from technology and less from each other. Basic Books.

Turkle, S. (2015). Reclaiming conversation: The power of talk in a digital age. Penguin Press.

Vanden Abeele, M. M. P., Hendrickson, A. T., Pollmann, M. M. H., & Ling, R. (2019). Phubbing behavior in conversations and its relation to perceived conversation intimacy and distraction: An exploratory observation study. Computers in Human Behavior, 100, 35–47. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.06.004

Wellman, B. (2001). Physical place and cyberplace: The rise of personalized networking. International Journal of Urban and Regional Research, 25(2), 227–252. https://doi.org/10.1111/1468-2427.00309