ҰЛЫ ЖІБЕК ЖОЛЫНЫҢ ФИЛОСОФИЯЛЫҚ МӘНІ: ҚАЗІРГІ ТҮРІК ҒАЛЫМДАРЫНЫҢ КӨЗҚАРАСТАРЫ

Акмарал  ДОСЖАНОВА; Ғазиз  ТЕЛЕБАЕВ

doi:10.32523/3080-1281-2026-156-3-19-30

Authors

Akmaral DOSZHANOVA Al-Farabi Kazakh National University Author https://orcid.org/0009-0000-3448-868X
Gaziz TELEBAYEV Al-Farabi Kazakh National University Author https://orcid.org/0009-0000-7360-9923

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-156-3-19-30

Keywords:

Silk Road; Turkish historiography; philosophy of culture; dialogue of civilizations; cultural memory; Turkic world; hermeneutics; intercultural communication; Central Asia

Abstract

This article examines contemporary Turkish scholarship on the Great Silk Road and identifies the philosophical meanings underlying historical, economic, and cultural interpretations of the phenomenon. The core corpus consists of 15 Turkish-language studies published between 2012 and 2024; selected works from Kazakhstan, Europe and China are used as a comparative context rather than as part of the Turkish corpus. Diachronic, comparative-contextual, textual and hermeneutic approaches reveal three interpretive directions: historical-geographical and economic, cultural-symbolic, and civilizational-hermeneutic. The comparison also shows the internal heterogeneity of Turkish historiography: earlier works tend to foreground routes, trade and political control, whereas later studies more often emphasize urban culture, symbolic exchange, heritage and cultural mediation. Four philosophical functions of the concept of “road” are distinguished: spatial, mediative, historical and interpretive. Comparison with Kazakhstani, European and Chinese scholarship situates this model within archaeological-urban, network-landscape and source-based contextual approaches. The article concludes that the Silk Road is best understood as a dynamic polycentric communicative space in which material exchange, power, cultural memory and the transformation of meanings interacted.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Atik, K. (2022). The formation of the Silk Road before the Mongol Empire. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(3), 1727–1734. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1117051

Azizsoy, A. (2015). Siyah Kalem yapıtlarındaki Şamanist ve İslami öğeler üzerine notlar. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 3(7), 87–100. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509210

Байпаков, К. М. (2007). Великий Шелковый путь на территории Казахстана. Адамар.

Birdal, H. (2024). Tarihi İpek Yolunun Türkiye ve Türk Dünyası bakımından ekonomik değerlendirilmesi. In International Scientific and Practical Conference “Innovative Approaches in Study of the Language, Literature, Translation, Tourism and Cultural Heritage on the Silk Road” (pp. 1219–1223).

Bozkurt, N. (2000). İpek Yolu. In TDV İslâm Ansiklopedisi (Vol. 22, pp. 369–373). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi. https://islamansiklopedisi.org.tr/ipek-yolu

Budak, M. A., & Tok, A. (2016). İpek Yolu’nun kısa tarihi ve önemi. In III. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu Bildiri Kitabı (Vol. 2, pp. 269–272).

Çağlar, G. (2021). İpek yolunda ticaret ve taşımacılık. International Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(38), 568–577. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.565

Dzhanguzhiev, M. S., Balzhanova, G. Zh., & Sarkulova, G. S. (2024). Sarayshyk - monument to steppe civilization. Journal of History, 112(1), 186–193. https://doi.org/10.26577/JH.2024.v112.i1.015

Ender, K. N., & Demirel, Ş. (2024). Kültürlerin kavşağında İpek Yolu: Çin, Türkistan ve Hindistan. Yaz Yayınları.

Гумилев, Л. Н. (1967). Древние тюрки. Наука.

Işıktaş, E., & Duran, A. (2017). Geçmişten günümüze İpek Yolu’nun önemi ve buna ilişkin yapılmış bilimsel çalışmalar. Social Sciences Studies Journal, 3(5), 584–596. https://doi.org/10.26449/sssj.69

Kırpık, G. (2012). Haçlılar ve İpek Yolu. Bilig, 61, 173–200.

Kutluay Tutar, F., & Aydın, R. (2019). İpek Yolu ekonomisinde din, dil, kültür-sanat faktörü. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 5(13), 51–62. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.77

Onay, İ. (2021). Tarihi İpek Yolu güzergâhlarının oluşumu ve gelişmesi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 17, 147–165. https://doi.org/10.29228/cahij.52759

Özkoyuncu, M. M., & Ertürk, F. E. (2023). İpek Yolu üzerinde Çin ve Batı sanatları ile etkileşimi açısından Siyah Kalem’in resimleri. The Journal of Academic Social Science, 11(136), 192–209. https://doi.org/10.29228/ASOS.66662

Rong, X. (2023). The Silk Road and Cultural Exchanges between East and West. Brill.

Şahin, T. E. (2020). İpek Yolu: Tarihsel geçmişi, kültürü ve Türk Dünyası için önemi. Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 71–97. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.644530

Tezcan, M. (2014). İpek Yolu’nun İran güzergâhı ve İpek Yolu ticaretine İran engellemesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 3(1), 96–123. https://doi.org/10.7884/teke.272

Usul, D. (2023). Türkiye Selçuklu dönemi İpek Yolu’nda Kayseri. Erciyes Akademi, 37(4), 1782–1799. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1379715

Whitfield, S. (Ed.). (2019). Silk Roads: Peoples, Cultures, Landscapes. Thames & Hudson.

Yılmaz, E. (2017). İpek Yolu hakkında kısa bir değerlendirme. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 9(2), 672–683.