САНАНЫҢ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ ЖӘНЕ ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚОҒАМДЫҚ ҰСТАНЫМДАРДЫҢ ӨЗГЕРУІ

Асия Аккулиева; Гүлжихан Нұрышева

doi:10.32523/3080-1281-2025-153-4-22-43

Authors

Assiya Akkuliyeva Al-Farabi Kazakh National university Author https://orcid.org/0000-0001-6050-7389
Gulzhikhan Nurysheva Al-Farabi Kazakh National university Author https://orcid.org/0000-0001-6640-8111

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2025-153-4-22-43

Keywords:

transformation of consciousness; digitalization; public principles; Digital Culture; Philosophy; social change; ethics; expanded consciousness; artificial intelligence; Kazakhstan

Abstract

Rapid technological changes in the digital age are having a significant impact on values in human consciousness and society. This article analyzes the transformation of consciousness and the change in public positions in the context of digitalization from a philosophical and social point of view. Relevance of the study: in the modern Information Society, the structure of human consciousness, worldview and ethical principles face unprecedented challenges and opportunities, and it is necessary to look for ways to solve them. The purpose of the article is a comprehensive study of how the phenomenon of consciousness changes in the digital space and its impact on the system of Public Relations, morality, values. In the course of the study, the conclusions of classical and modern philosophers (Ryle, Wittgenstein, Chalmers, Churchland, Grof, Dennett, Searle, etc.) were analyzed and compared in the context of modern digital culture. The main methods are philosophical conceptual analysis, Literary Review and theoretical comparison of social phenomena. As a result of the study, it was found that consciousness has acquired an extended character, part of human cognitive processes is occupied by external devices; in the age of the internet, the concepts of moral responsibility and freedom have also acquired a new meaning.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

Assiya Akkuliyeva, Al-Farabi Kazakh National university

Doctoral student, Department of Philosophy, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan
Gulzhikhan Nurysheva, Al-Farabi Kazakh National university

Doctor of Philosophy, Professor, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, 050040, Kazakhstan

References

Райл Г. (1949). Сана мен тән дуализмін сынап, сананы “машинадағы елес” еместігін талдаған еңбек. – Лондон: Хатчинсон.

Витгенштейн Л. (1953). Тілдік ойындар мен мағына мәселесін талдап, сананы түсінудегі әлеуметтік контекст рөліне мән берген еңбек. – Оксфорд: Блэкуэлл.

Чалмерс Д. (2022). Виртуалды әлемдер онтологиясы мен сананың цифрлық болмысын зерттеген жаңашыл еңбек. – Нью–Йорк: У. У. Нортон и Ко.

Кларк Э., Чалмерс Д. (1998). Адамның когнитивтік процесінің сыртқы құралдар арқылы кеңейетінін дәлелдеген классикалық мақала. “The Extended Mind.” Analysis 58, no.1: 7–19.

Деннетт Д. (2017). Сананың эволюциясын талдап, еркіндік пен сананы ғылыми тұрғыда түсіндіруге тырысқан еңбек. – Нью–Йорк: У. У. Нортон и Ко.

Хомский Н. (1988). Бұқаралық ақпарат арқылы қоғам пікірін қалыптастыру моделін сипаттаған еңбек. – Нью–Йорк: Пантеон.

Гроф С. (1992). Өзгерген күйдегі сана тәжірибелерін және сананың рухани кеңеюінің қоғам үшін маңызын талдаған еңбек. – Нью–Йорк: Харпер Коллинз.

Сёрл Дж. (1980). «Қытай бөлмесі» тәжірибесі арқылы жасанды интеллектің түсінігі жоқтығын дәлелдеген классикалық мақала. «Minds, Brains, and Programs» Behavioral and Brain Sciences 3, no.3: 417–424.

Черчленд П. (2019). Адамның ар-ождан, моральдық түйсіктерінің мидағы негіздері мен эволюциясын зерттеген еңбек. – Нью–Йорк: У. У. Нортон и Ко.

Қазақстандағы әлеуметтік желілерде жалған хабар тарату оқиғалары мен оған қатысты билік шаралары сипатталған мақала. (2024). Eurasianet. “Kazakhstan: Misinformation and Punishment”.

https://www.gov.kz/memleket/entities/mdai/press/news/details/847800 (Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі)

Хомскийдің медиа теориясының қазіргі цифрлық кеңістікте өзектілігін талдаған есеп. (2023). EAVI (European Association for Viewers Interests). - Brussels.

Жасанды “адамсымықтар” туралы, цифрлық аватарлардың қауіптілігі жөніндегі мақаласы. (2023). “The Problem With Counterfeit People.”.

Витгенштейн идеяларын цифрлық коммуникация жағдайында талдаған блог мақаласы. (2018). APA Blog (American Philosophical Association). “Wittgenstein in the Digital Age of Communication.”.

П. Черчлендпен сұхбат, моральдың ми негіздері және жасанды интеллект жайлы көзқарастары талқыланған мақала. (2019). Vox. Sigal Samuel. “How Your Brain Invents Morality – Interview with Patricia Churchland.”.