ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ӘДІЛЕТТІЛІК ДИЛЕММАЛАРЫ: АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫНЫҢ ӘМБЕБАПТЫҒЫ МЕН МӘДЕНИ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫҢ ПАРТИКУЛЯРИЗМІ
Қаралымдар: 0 / PDF жүктеулері: 0DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-156-3-31-46Кілт сөздер:
қазіргі заманғы әділеттілік, адам құқықтарының әмбебаптығы, мәдени парцинализм, этикалық дилеммалар, көпмәдениеттілік, саясатты қалыптастыру, мәдени нормалар, жаһандық этика, әлеуметтік әділеттілік, мәдениетаралық басқаруАңдатпа
Бұл мақалада адам құқықтарының әмбебаптығы мен мәдени құндылықтардың партикуляризмі арасындағы шиеленістен туындайтын қазіргі заманғы әділеттілік дилеммалары қарастырылады. Адам құқықтарының әмбебап қағидалары барлық қоғамдардың моральдық және құқықтық стандарттарына бірдей қолданылады, ал мәдени парцинализм белгілі бір өркениетке тән нормаларды, конвенцияларды және әлеуметтік тәжірибелерді атап көрсетеді. Бұл зерттеуде екі тәсіл де олардың көпмәдениетті қоғамдардағы саяси шешім қабылдау мен этикалық нормаларға қалай қолданылатынын, олардың үйлесімділігін және әсерін қарастыру арқылы зерттеледі. Философиялық, құқықтық және әлеуметтанулық дереккөздер арқылы жергілікті мәдени ерекшеліктерде жаһандық адам құқықтары конвенцияларын енгізудің практикалық мысалдары осы қағидаларды енгізу кезінде кездесетін қиындықтарды көрсетеді. Талдау этикалық релятивизм индивидуалистік және ұжымдық ұстанымдарды олардың ерекшеліктері тұрғысынан бағалауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері қағидаттар мен мәдени ерекшеліктерді ескеретін диалогтық стратегия әділ және контекстік теңдік моделіне ықпал ететінін көрсетеді. Бұл жұмыс жаһандану, көпмәдениеттілік және адам құқықтары қағидаттарын практикалық қолдану туралы түсінік береді, бұл саясаткерлер арасындағы пікірталастарға ықпал ете алады, сонымен бірге принципті, бірақ прагматикалық саяси шешімдердің маңыздылығын атап көрсетеді.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Altwicker, A. (2020). Non-universal arguments under the European Convention on Human Rights // European Journal of International Law, 2020. - 31(1), pp. 101–126. URL: https://doi.org/10.1093/ejil/chaa015
An-Na’im, A. A. (1987). Religious minorities under Islamic law and the limits of cultural relativism // Human Rights Quarterly, 1987. - 9(1), pp. 1–18. URL: https://doi.org/10.2307/761944
Assembly of the People of Kazakhstan. Official materials on interethnic harmony, cultural diversity and intercultural dialogue. URL: https://assembly.kz/
Başkan, B. (2024). Defending the pluralistic minimum universality of human rights // Culture and Civilization, 2024. - 7, pp. 8–16. URL: https://doi.org/10.62425/culture.1536092
Bowsher, J. (2024). After truth, after sham after information politics? Rethinking the epistemologies of human rights in the digital-authoritarian conjuncture // The International Journal of Human Rights, 2024. - pp. 1–25. URL: https://doi.org/10.1080/13642987.2024.2315277
Díaz, J. F. (2024). Can cultural relativism affect the international protection of human rights? // Revista Jurídica Portucalense, 2024. - 36. URL: https://doi.org/10.34625/issn.2183-2705(36)2024.ic-14
Donnelly, J. (2013). Universal human rights in theory and practice. Ithaca: Cornell University Press, 2013. URL: https://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctt1xx5q2
Escobar, G. G. (2023). Norms versus interpretations: Human rights universality revisited // Global Jurist, 2023. URL: https://doi.org/10.1515/gj-2023-0001
Government of the Republic of Kazakhstan. (2023). On approval of the Concept for the Development of Language Policy in the Republic of Kazakhstan for 2023–2029: Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan, October 16, 2023, No. 914. URL: https://adilet.zan.kz/
Hogemann, E. R. (2020). Human rights beyond dichotomy between cultural universalism and relativism // The Age of Human Rights Journal, 2020. - 14. URL: https://doi.org/10.17561/tahrj.v14.5476
Káčer, M. (2021). The universality of human rights against cultural relativism: Between fiction and reality // The Lawyer Quarterly, 2021. - 11(3), pp. 506–517. URL: https://tlq.ilaw.cas.cz/index.php/tlq/article/view/476
Khan, M. I., Qasim, M. (2025). Universality reconsidered: Cultural relativism, treaty reservations, and international human rights // Pakistan Research Journal of Social Sciences, 2025. - 4(1). URL: https://prjss.com/index.php/prjss/article/view/304
Makeieva, O., Rybikova, H. (2022). Universality of human rights: A cross-cultural analysis // Air and Space Law, 2022. - 70. URL: https://doi.org/10.18372/2307-9061.70.18480
Marchenko, A. (2022). Religion and human rights in discourse and practice of cultural relativism and universalism // SOPHIA. Human and Religious Studies Bulletin, 2022. - 20(2), pp. 36–40. URL: https://doi.org/10.17721/sophia.2022.20.8
Pratiwi, C. S. (2020). Bridging the gap between cultural relativism and universality of human rights: Indonesian attitudes // Journal of Indonesian Legal Studies, 2020. - 5(2), pp. 449–478. URL: https://doi.org/10.15294/jils.v5i2.39271
Rawls, J. (1999). A theory of justice. Cambridge: Harvard University Press, 1999. URL: https://www.jstor.org/stable/j.ctvjf9z6v
Republic of Kazakhstan. (2011). On religious activities and religious associations: Law of the Republic of Kazakhstan dated October 11, 2011, No. 483-IV. URL: https://adilet.zan.kz/eng/docs/Z1100000483
Sandel, M. J. (2009). Justice: What’s the right thing to do? New York: Farrar, Straus and Giroux, 2009. URL: https://iasbaba.com/wp-content/uploads/2015/05/Michael_Sandel-_Justice-_What_s_the_Right_Thing_to_Do.pdf
Singh, A. K. (2018). The paradox between universalism of human rights and relativism of culture: A case study of honour killings in India // Journal of Southeast Asian Human Rights, 2018. - 4(1). URL: https://doi.org/10.19184/jseahr.v4i1.8597
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Адилет АБУ, Жакипбек АЛТАЕВ, Ахмет ТАШКЫН, Жанибек КАНИЯТОВ (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
