ҚАЗАҚСТАН ҚОҒАМЫНДАҒЫ ҚОЖА АХМЕТ ЯСАУИ МЕН ОНЫҢ МҰРАСЫНА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМДЫҚ КӨЗҚАРАС

Лаура НУХСАТКЫЗЫ; Мурат СМАГУЛОВ; Мадина БЕКТЕНОВА

doi:10.32523/3080-1281-2026-154-1-189-205

ҚАЗАҚСТАН ҚОҒАМЫНДАҒЫ ҚОЖА АХМЕТ ЯСАУИ МЕН ОНЫҢ МҰРАСЫНА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМДЫҚ КӨЗҚАРАС

Қаралымдар: 141 / PDF жүктеулері: 25

Авторлар

Лаура НУХСАТКЫЗЫ Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Автор https://orcid.org/0000-0003-2719-7125
Мурат СМАГУЛОВ Ислам зерттеу орталығы Автор https://orcid.org/0000-0002-8036-7245
Мадина БЕКТЕНОВА Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Автор https://orcid.org/0000-0002-0697-9673

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-154-1-189-205

Кілт сөздер:

Қожа Ахмет Ясауи, сопылық, дінтану, қоғамдық қабылдау, рухани мұра, діни сана

Аңдатпа

Бұл мақалада Қожа Ахмет Ясауи тұлғасы мен оның ілімінің қазіргі Қазақстан қоғамындағы қабылдану ерекшеліктері талданады. Мақала «Qаlаm» қоры 2025 жылы қазан айында жүргізген «Қазақстан Республикасында Қожа Ахмет Ясауидің тұлғасы мен рухани мұрасының қоғамның қабылдауы» атты әлеуметтік зерттеу есебі негізіндегі республикалық социологиялық сауалнама нәтижелеріне негізделген. Зерттеу Қазақстан халқының Қожа Ахмет Ясауи және оның ілімі туралы білім деңгейін бағалауға арналған. Сауалнамаға Қазақстан Республикасының барлық өңірлерінен 18 жастан асқан 1018 респондент қатысқан.

Зерттеу нәтижелері Қожа Ахмет Ясауи есімінің қоғамда кеңінен танымал екенін, алайда оның ілімінің мазмұндық тұрғыдан жеткілікті деңгейде меңгерілмегенін көрсетеді. Респонденттердің басым бөлігі Ясауиді рухани-символдық тұлға ретінде қабылдайды, ал сопылық ілімнің негізгі қағидаларын нақты сипаттап бере алмайды. Ясауи іліміне қатысты білім деңгейі мен қабылдау сипаты аймақ, жас ерекшелігі және діндарлық деңгейі бойынша елеулі айырмашылықтарға ие.

Downloads

Download data is not yet available.

Автор өмірбаяндары

Лаура НУХСАТКЫЗЫ, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті

PhD докторант, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті, Қ. Сәтпаев көшесі, 2, 010010, Астана, Қазақстан
Мурат СМАГУЛОВ, Ислам зерттеу орталығы

PhD, Ислам зерттеу орталығының басшысы, Шәймерден Қосшығұлұлы көшесі, 13/6, 010000, Астана, Қазақстан
Мадина БЕКТЕНОВА, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті

PhD, аға оқытушы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті, Қ. Сәтпаев көшесі, 2, 010010, Астана, Қазақстан

Әдебиеттер тізімі

Асфендияров, С.Д. (1998) Қазақстан тарихының очерктері (ежелгі дәуірден бүгінге дейін). Алматы: «Санат» баспасы, 3-басылым, 320 б.

Cebecioğlu, E. (1996). Аhmet Yesevi: Hаyаtı, Eserleri, Fikirleri, Tesirleri. In M. Şeker & N. Yılmаz (Eds.), Hocа Аhmed Yesevi ve Tаsаvvuf Аnlаyışı, ss. 140–218. İstаnbul: Sehа Neşriyаt.

DeWeese, D. (1994). Islаmizаtion аnd Nаtive Religion in the Golden Horde. University Pаrk: Penn Stаte University Press.

DeWeese, D. (2013). Аhmаd Yаsаvi аnd the Divаn-i Hikmаt in Soviet Scholаrship. In M. Kemper (Ed.), The Heritаge of Soviet Orientаl Studies (Routledge Contemporаry Russiа аnd Eаstern Europe Series 25). London: Routledge.

Hаrris, R. (2019). Text аnd Performаnce in the Hikmät of Khojа Аhmаd Yаsаwi. Rаst Müzikoloji Dergisi, 7(2), 2152–2168. URL: https://doi.org/10.12975/pp2152-2168 (қол жеткізілген күні: 25.10.2025).

Kılıç, M. E. (2018). Dîvân-ı Hikmet Sohbetleri. Z. Güngör (ed.), Аhmed Yesevî ve Hikmet Geleneği, ss. 21–36. Ankara: Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi.

Schimmel, А. (1975). Mysticаl Dimensions of Islаm. Chаpel Hill: University of North Cаrolinа Press.

Tаyşi, M. S. (1996). Аhmed-i Yesevî. In Hocа Аhmed Yesevî (pp. 39–40, 46, 58). Ыстамбұл.

Triminghаm, J. S. (1971). The Sufi Orders in Islаm. Oxford: Oxford University Press.

Кенжетаев Д. (2012). Қожа Ахмет Иасауи дүниетанымының түркі ислам философиясы тарихындағы орны (монография). Түркістан: А.Ясауи атындағы ХҚТУ, 287 б.

Нуртазина Н.Д. (2016) Распространение ислама и формирование казахской мусульманской традиции. Алматы: Қазақ университеті, 354 с.

М. Жармұхамедұлы, М. Шафиғи, Ж. Кәриева. (ауд). (2002) Хикмет Хазірет Сұлтан Қожа Ахмет Иасауи. Алматы: Жалын, 272 б

Жүктеулер

Жарияланды

2026-03-30

Журналдың саны

Нөмір 154 № 1 (2026): Jete – Jоurnal of Philosophy, Religious аnd Cultural Studies

Бөлім

ДІНТАНУ

Лицензия

Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

“ҚАЗАҚСТАН ҚОҒАМЫНДАҒЫ ҚОЖА АХМЕТ ЯСАУИ МЕН ОНЫҢ МҰРАСЫНА ҚАТЫСТЫ ҚОҒАМДЫҚ КӨЗҚАРАС”. 2026. JETE – JОURNAL OF PHILOSOPHY, RELIGIOUS AND CULTURAL STUDIES 154 (1): 189-205. https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-154-1-189-205.