THE CONCEPT OF MAHDI IN ISLAMIC THEOLOGY: HISTORICAL AND DOCTRINAL INTERPRETATIONS

Views: 11 / PDF downloads: 12

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1281-2025-153-4-105-122

Keywords:

Mahdi; eschatology; aqidah; Sunni and Shiite traditions; Qur’an; Hadith; Islamic theology; ta’wil; mujaddid

Abstract

The article provides a comprehensive analysis of the concept of «Mahdi» within the Islamic belief system, examining its historical development, theological interpretations, and the distinctive explanations in Sunni and Shiite traditions. The aim of the study is to identify the foundations of the Mahdi concept in the Qur’an and Hadith, as well as to trace its evolution within religious, ideological, and political contexts. The research applies the PRISMA systematic review methodology, analyzing publications from Scopus and Google Scholar databases. The paper explores the etymological meaning of the term Mahdi, its earliest historical manifestations, and the interpretative differences between the Sunni and Shiite schools of thought. Although the word Mahdi does not explicitly appear in the Qur’an, its semantic field is closely related to the notions of huda and hadi, which denote “one who guides to the right path.” Numerous Hadiths mention the Mahdi, and through isnad (chain of narration) analysis, both authentic (sahih) and weak (da‘if) reports are identified. The findings indicate that the Shiite Ithna‘ashari (Twelver) school interprets Qur’anic verses using the ta’wil (allegorical interpretation) method, while the Sunni tradition primarily explains the Mahdi concept through Hadiths and historical context. Furthermore, the study differentiates between the concepts of Mahdi and mujaddid: Mahdi is regarded as a divinely guided leader who will establish justice at the end of times, whereas the mujaddid is a reformer who revives religion in each century. The results reveal that the Mahdi concept constitutes a crucial element of Islamic eschatology, closely linked to the categories of religious consciousness, social justice, and historical memory.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

  • Baurzhan Kurbanov, L.N. Gumilyov Eurasian National University

    master's student, L.N. Gumilyov Eurasian National University, 2 Satbaev st., ENU Educational building, 010000, Astana, Kazakhstan

  • Baktybay Beisenbayev, International center for Interfaith and Interreligious dialogue

    PhD, Leading Expert of the Department for Analysis and Monitoring of the Religious Situation, International center for Interfaith and Interreligious dialogue, 57 Tauelsizdik Avenue, Palace of Peace and Reconciliation, 010000, Astana, Kazakhstan

  • Nurlan Kairbekov, L.N. Gumilyov Eurasian National University

    PhD, Associate Professor of Religious Studies L.N. Gumilyov Eurasian National University, 2 Satbaev st., ENU Educational building, 010000, Astana, Kazakhstan

References

Ағыракша, А. (2000). Мәһди. Шамил Ислам энциклопедиясы (Т. 5, б. 149). Дергах баспасы.

Аяши, Мұхаммед ибн Мәсуд ибн Аяш әс-Самарқанди. (2000). Тәфсир әл-Аяши (3 т.). Мүәссәсат әл-Бә'асә.

Анарбаев, Н. С., & Әкімханов, А. Б. (2020). Құран Кәрім: Қазақша түсіндірмелі аударма. Таным.

Бұхари, Мұхаммед ибн Исмаил. (2001). Сахих әл-Бұхари (9 т.). Дәр Тауқ ән-Нәжат.

Әбу Дәуд, Сүлейман әс-Сижистани. (1997). Сүнән (4 т.). Дәр ибн Хазм.

Әбу Фудайл Жәмаладдин ибн Манзур ибн Мұхаммед ибн Мүкәррәм. (1990). Лисан әл-Араб (Т. 31, б. 353–354). Бейрут.

Әбул А‘ла әл-Мәудуди. (1967). Мүжиз Тарих Тәждид әд-Дин уә Ихяуһу (б. 13). Дәр әл-Фикр әл-Хадис.

Әбул Хасан әл-Әшғари. (1990). Мақалат әл-Исламийин уа ихтиләф әл-мусаллин (Т. 1, б. 92). Мәктаба әл-Асрия.

Әз-Зәбиди, Мұхаммед Муртаза әл-Хусейни. (2011). Тәж әл-Арус мин жәуәһир әл-Қамус (Т. 40, б. 294). Дәр әл-Кутуб әл-Илмия.

Әз-Зәһәби, Әбу Абдулла Мұхаммед ибн Ахмад. (1963). Мизан әл-Итидал фи нақд әр-Рижал (4 т.). Дәр әл-Марифа.

Әл-Азим Әбади, Әбу Абдурахман Мұхаммед Әшраф ибн Әмир. (б. ж.). Аун әл-Ма‘буд ала Сүнән Әби Дәуд (2 т.). Бәйт әл-Әфкар әд-Дууәлия.

Әл-Қанужи, Әбу Тайиб Мұхаммед Сыддықхан. (2000). Фи әл-Изаат лима канә уә якуну бәйнә ядәй әс-Саа (б. 150). Дәр ибн Хазм.

Әл-Уәһиби, Халид ибн Мүбарак. (2004). Әшрат әс-Саа (б. 144). Әл-Ғұбәйра баспасы.

Әл-Хаким, Әбу Абдулла Мұхаммед ибн Абдулла. (1990). Әл-Мүстәдрак ала әс-Сахихайн (4 т.). Дәр әл-Кутуб әл-Аламия.

Әр-Рағиб әл-Исфахани, Әбул Қасым Хусейн ибн Мұхаммед. (б. ж.). Әл-Муфрадат фи ғариб әл-Құран (Т. 6, б. 700). Марказ әд-Дирасат уә әл-Бухус би Мәктабат Нәззар Мұстафа әл-Баз.

Әс-Сафарини, Мұхаммед ибн Ахмет. (1982). Ләуамиғ әл-Әнуар әл-Бәһия уә сәуәтиғ әл-Әсрар әл-Әсәрия ли шарх әд-Дүрра әл-Мудия фи Ақд әл-Фирқати әл-Мәрдия (2 т.).

Әс-Суюти, Жәләладдин Абдурахман. (б. ж.). Әт-Тәнбиә би мән яба‘с Алла алә ра‘си кулли миәти сана (б. 16). Дәр Әс-Сиқа.

Әт-Табари, Әбу Жағфар Мұхаммед ибн Жәрир. (2001). Жамиғ әл-Бәян ан тә'уил әл-Айи әл-Құран (26 т.). Дәр Һижр.

Әт-Табәрси, Әбу Әли әл-Фадл ибн Хасан. (2006). Мәжмәғ әл-Баян фи тәфсир әл-Құран (Т. 4, б. 344). Әл-Муртаза баспасы.

Әт-Туси, Әбу Жағфар Мұхаммед ибн Хасан. (б. ж.). Әт-Тибян фи тәфсир әл-Құран (Т. 8, б. 129). Ихя әт-Турас әл-Араби.

Ибн Әбу Шәйба, Абдулла ибн Мұхаммед әл-Куфи. (1989). Әл-Мусаннаф фи әл-Әхадис уә әл-Әсәр (7 т.). Мәктабат әр-Рушд.

Ибн әл-Әсир, Әл-Мүбәрак ибн Мұхаммед. (б. ж.). Ән-Ниһая фи ғариб әл-Хадис уә әл-Әсар (б. 1004).

Ибн әл-Қайим әл-Жәузия, Әбу Абдулла Мұхаммед бин Әбу Бәкир. (б. ж.). Әл-Манар әл-Муниф фи әс-Сахих уә әд-Даиф (б. 150–153). Дәр әл-Аләм әл-Фәуаид.

Ибн Мәжә, Мұхаммед ибн Язид әл-Қазуини. (б. ж.). Сүнән (2 т.). Дәр Ихя әл-Кутуб әл-Арабия.

Ибн Ханбал, Ахмад ибн Мұхаммед. (1995). Әл-Мұснад (20 т.). Дәр әл-Хадис.

Муслим ибн әл-Хажжәж. (1955). Сахих Муслим (5 т.). Дәр Ихя әт-Турас әл-Араби.

Хакемез, Ж. (б. ж.). Меһди душунчесинин итикадилешмеси узерине. Гази Университеті Чорум Илаһият Факультеті Журналы, 3(5), 127–144.

Хасан, С. М. (1953). Әл-Мәһдия фи әл-Ислам мунзу ақдам әл-Усур хәтта әл-Йәум. Дәр әл-Кутуб әл-Ғарби.

Хенд, М. әл-Залитни. (2017). Ислам акаидинде меһдилик фикри (Магистрлік диссертация). Кастамону университеті, Түркия.

Farrús, M. (2023). Automatic speech recognition in L2 learning: A review based on PRISMA methodology. Languages, 8(4), 242.

Downloads

Published

2025-12-10

How to Cite

THE CONCEPT OF MAHDI IN ISLAMIC THEOLOGY: HISTORICAL AND DOCTRINAL INTERPRETATIONS. (2025). JETE – JОURNAL OF PHILOSOPHY, RELIGIOUS AND CULTURAL STUDIES , 153(4), 105-122. https://doi.org/10.32523/3080-1281-2025-153-4-105-122

Similar Articles

1-10 of 53

You may also start an advanced similarity search for this article.