ӘЛЕМ ҚАЛАЙ БІРІКТІРІЛГЕН
Қаралымдар: 93 / PDF жүктеулері: 27DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-154-1-8-18Кілт сөздер:
жарқын онтология / қараңғы онтология; материалистік монадология; кристалдану (қараңғы; жарқын); диалектикалық логика; рационалды болмыс / әмбебап трансформацияАңдатпа
Бұл мәтін дуалистік және нигилистік («қараңғы») дүниетанымдарға балама ретінде «жарқын онтология» мен «материалистік монадологияны» ұсынады. Телеология мен сызықтық прогрессивизмге қарсы пікір айта отырып, ол шындықты бәрі бір-бірімен байланысты үздіксіз тұтастық ретінде көрсетеді. Ғалам қажеттілік пен кездейсоқтықтың «диалектикалық ойыны» арқылы дамиды, мұнда нұсқалардың кездейсоқ сұрыпталуы, жинақталуы және «кристалдануы» эволюцияны – өмірге дейінгі кезеңнен өмірге және өмірден рационалды болмысқа жетелейді.
Рационалды болмыс, әсіресе адамның қолы «әмбебап орган» ретінде осы континуум ішіндегі негізгі «қатпар» немесе «монада» ретінде талданады. Бұл «қараңғы» немесе «жарқын» кристалдануға қабілетті әмбебап трансформацияның өнімі де, белсенді агенті де. «Қараңғы кристалдану» дуализмнен, иеліктен шығарудан және басқарушылық қанаудан туындайды, нәтижесінде тұйық, қысымшыл әлеуметтік формалар пайда болады (мысалы, буржуазиялық қоғам, фашизм). Керісінше, «жарқын кристалдану» антропоцентрлік емес, спинозистік ақыл-ойды икемді, ашық әлеуметтік және субъективті формаларды дамыта отырып, табиғи тұтастықпен үйлесімді ынтымақтастық ретінде түсінуден туындайды. Ильенков, Маркс, Спиноза, Фрейд және Бенджаминге сүйене отырып, мәтін дуализмнің гносеологиялық тамырларын сынайды, рефлексивті сананың парадоксалды табиғатын зерттейді және саяси және этикалық жобаны жақтайды. Бұл жоба қоғамды да, субъективтілікті де тарихи процеске тән жалпыға ортақ туыстық, консенсус және революциялық әлеуетке («жолбарыс секірісі») негізделген болашаққа түбегейлі қайта құруды көздейді.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Benjamin, W. (1936/2000). Rasskazhchik [The Storyteller]. In Benjamin, W. Ozareniya [Illuminations]. Moscow: Martis. [in Russian]
Benjamin, W. (1938/2015). Bodler [Baudelaire]. Moscow: Ad Marginem Press. [in Russian]
Benjamin, W. (1940/2021). O ponyatii istorii [About the Concept of History]. In Benjamin, W. Devyat’ rabot [Nine Works]. Moscow: RIPOL classic / Pangloss Publishing Group. [in Russian]
Benjamin, W. (1982/2002). The Arcades Project. New York: Belknap Press. [in English]
Bloch, E. (1935/1991). Heritage of our Time. University of California Press. [in English]
Cixin, L. (2006/2016). The Three-Body Problem. Tor Books. [in English]
Fedorov, N. F. (1906/2000). Sobranie sochineniy v 4 tomakh [Collection of works in 4 volumes]. Moscow: Traditsiya. [in Russian]
Freud, S. (1920/2006). Po tu storony printsypa udovol’stviya [Beyond the Pleasure Principle]. In Freud, S. Izbrannye sochineniya v 10 tomakh [Collected works in 10 volums]. Moscow: Firma STD, Vol. 3. [in Russian]
Ilyenkov, E. (1974/2010). Dialekticheskaya logika: Ocherki istorii i teorii [Dialectical logic: Essays on its history and theory]. Moscow: USSR. [in Russian]
Kant, I. (1781/2007). Critique of Pure Reason. Translated by Marcus Weigelt. London: Penguin Books. [in English]
Leibniz, G. (1714/1982). Monadologiya [Monadology]. In Leibniz, G. Sochineniya v 4 tomakh [Works in 4 volumes]. Moscow: Mysl, 1982. Vol. 1. [in Russian]
Lovecraft, H. (1928/2016). The Call of Cthulhu / Zov Ktulkhu. Moscow: ACT. [in English and Russian]
Marcuse, H. (1955/2023). Eros and Civilization. A Philosophical Inquiry into Freud. Routledge. [in English]
Marx K. (1888/1955). Tezisy of Feierbakhe [Theses on Feuerbach]. In Marx K., & Engels F. Sochineniya [Works]. 2nd ed. Vol. 3. [in Russian]
Scheler, M. (1921/2010). On the Eternal in Man. Transaction Publishers. [in English]
Spinoza, B. (1677/2005). Ethics. Translated by Edwin Curley. London: Penguin Books. [in English]
Tagore, R. (1910/2010). Gitanjali (Song Offerings). London: Penguin Modern Classics. [in English]
Tyutchev, F. (1865/1984). Sochineniya v 2 tomakh [Works in 2 volumes]. Moscow: Khudozhestvennaya literatura. [in Russian]
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Владислав СОФРОНОВ (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
