ЭКЗИСТЕНЦИАЛИЗМ ЖӘНЕ ЖАЛҒАН ИНТЕРПРЕТАЦИЯЛАР: ТАНЫМАЛ СТЕРЕОТИПТЕРГЕ ФИЛОСОФИЯЛЫҚ СЫН
Қаралымдар: 119 / PDF жүктеулері: 27DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1281-2026-154-1-85-102Кілт сөздер:
батыс философиясы; экзистенциализм; стереотип; гуманитарлық білім; онтология; философиялық бұрмалау; апофатикалық әдіс; СартрАңдатпа
Мақалада қазіргі заманғы философиялық және мәдени дискурста экзистенциализмге қатысты қалыптасқан үстірт қабылдаулар мен бұрмаланған түсініктер талданады. Әлемдік деңгейде мағынасыздық, алаңдаушылық, жалғыздық және өмір мәнін іздеуге байланысты туындаған дағдарыстар бұл философиялық бағыттың өзектілігін қайта арттырғанымен, қоғамдық санада және ғылыми ортада экзистенциализм жиі түрде атеизммен, пессимизммен немесе депрессиямен байланыстырылады. Сонымен қатар оны тек Ж. Сартр тұлғасымен шектеп қарастыру үрдісі кең таралғаны айқындалады. Экзистенциализмді бұрмалай түсіну академиялық пікірталасты ғана қиындатып қоймай, қоғам санасында бұл философияның түпкі мәнінен айырылуына әкеледі.
Сол себепті зерттеуде осындай қате түсініктерден арылу арқылы экзистенциализмнің шынайы категориялық табиғаты және адам болмысына тән рухани шиеленістері айқындалады. Философиялық ойдың терең онтологиялық және гуманистік қырлары нақтыланып, үстірт интерпретациялардан ажырату қажеттілігі негізделеді. Зерттеу апофатикалық тәсілге сүйенеді, яғни аутентикалық түсінікті қате ұғымдарды теріске шығару арқылы нақтылайды.
Зерттеу нәтижелері экзистенциализмді үстірт қабылдаудың мәдени және академиялық салдарын көрсетуге бағытталған. Мақаланың жаңалығы – кең таралған стереотиптерді жүйелі талдау арқылы экзистенциализмнің түпкі мәнін қалпына келтіру. Мақала философиялық пайым мен гуманитарлық білім беру арасындағы байланысты күшейтуге үлес қосады.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Әбділдин, Ж. (2002). Философия және мәдениет: таңдамалы еңбектер. Ғылым.
Елікбай, С. (2016). Қазақ философиясындағы адам болмысы мәселелері. Ұлттық кітапхана.
Kierkegaard, S. (1980). The sickness unto death (H. V. Hong & E. H. Hong, Trans.). Princeton University Press.
Kierkegaard, S. (1983). Fear and trembling (H. V. Hong & E. H. Hong, Trans.). Princeton University Press.
Heidegger, M. (1962). Being and time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row.
Marcel, G. (1951). The mystery of being (Vols. 1–2, G. S. Fraser, Trans.). St. Augustine’s Press.
Sartre, J.-P. (2001). Being and nothingness (H. E. Barnes, Trans.). Routledge.
Sartre, J.-P. (2007). Existentialism is a humanism (C. Macomber, Trans.). Yale University Press.
Camus, A. (1991). The myth of Sisyphus (J. O’Brien, Trans.). Vintage International.
Jaspers, K. (1968). Reason and existenz (W. Earle, Trans.). Noonday Press.
Macquarrie, J. (1972). Existentialism. Penguin Books.
Cooper, D. E. (2000). Existentialism: A reconstruction (2nd ed.). Blackwell Publishers.
Crowell, S. (2020). Existentialism. In E. N. Zalta. (Ed.). The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2020 ed.). https://plato.stanford.edu/entries/existentialism/
Frankl, V. E. (2006). Man’s search for meaning. Beacon Press.
Yalom, I. D. (1980). Existential psychotherapy. Basic Books.
Levinas, E. (1987). Time and the other (R. A. Cohen, Trans.). Duquesne University Press.
Taylor, C. (1989). Sources of the self: The making of the modern identity. Harvard University Press.
Crowell, S. (2021). Existentialism and contemporary philosophy. Cambridge University Press.
Young, J. (2021). Existentialism and the philosophy of meaning. Oxford University Press.
Guignon, C., & Pereboom, D. (2022). Existentialism: Basic writings (2nd ed.). Hackett Publishing.
Reynolds, J. (2023). Existentialism and the meaning of life. Routledge.
Crowell, S., & Malpas, J. (2024). Heidegger and the problem of phenomenology. Routledge.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Сакен НУРКАБЕКУЛЫ, Турсун ГАБИТОВ, Динара АБИТАЙ (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
